Çin’den makine ithal etmek, yalnızca üreticiyle anlaşmak ve nakliye organizasyonu yapmakla sınırlı değildir. İthal edilecek makinenin Türkiye’de yürürlükte bulunan gümrük, ürün güvenliği, teknik uygunluk, vergi ve satış sonrası hizmet düzenlemelerine uygun olması gerekir.

İthalatçının yükümlülükleri; makinenin GTİP koduna, teknik özelliklerine, kullanım amacına, yeni veya kullanılmış olmasına göre değişebilir. Bu nedenle makine siparişi verilmeden ve ödeme yapılmadan önce yasal gerekliliklerin ürün bazında araştırılması önemlidir.

İthalatçı Kim Olabilir?

Ticari amaçla makine ithal etmek isteyen işletmenin Türkiye’de vergi mükellefi olması gerekir. İthalat işlemleri; vergi numarasına sahip gerçek veya tüzel kişiler tarafından gerçekleştirilebilir.

İthalat sürecinde genellikle şu kurumsal bilgiler kullanılır:

  • Vergi kimlik numarası
  • Ticaret sicil bilgileri
  • İmza sirküleri
  • Faaliyet belgesi
  • Vekâletname
  • Gümrük müşavirliği sözleşmesi
  • Elektronik işlemler için gerekli yetkilendirmeler

İthalatçının faaliyet konusu ile getirilecek makinenin kullanım alanının uyumlu olması, izin veya teşvik başvurularında önem taşıyabilir.

1. Doğru GTİP Kodunun Belirlenmesi

Çin’den makine ithalatındaki en önemli yasal aşamalardan biri doğru GTİP kodunun belirlenmesidir. GTİP, ürünün gümrükte hangi sınıfta değerlendirileceğini gösteren 12 haneli koddur.

GTİP koduna göre şu unsurlar belirlenir:

  • Gümrük vergisi
  • Katma Değer Vergisi
  • İlave gümrük vergisi
  • Gözetim uygulaması
  • İthalat izni
  • TAREKS denetimi
  • Ürün güvenliği kontrolleri
  • Anti-damping veya korunma önlemleri
  • İthalat sırasında sunulması gereken belgeler

Makinenin yalnızca ticari adıyla GTİP belirlemek doğru değildir. Çalışma sistemi, kapasitesi, kullanım amacı, teknik donanımı ve diğer makinelerle birlikte çalışıp çalışmadığı incelenmelidir.

Ticaret Bakanlığının GTİP Arama Motoru ön araştırma amacıyla kullanılabilir. Kesin sınıflandırma için gümrük müşaviriyle çalışılması veya gerektiğinde Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusu değerlendirilmelidir.

2. İzin, Gözetim ve İthalat Kontrolleri

Bir makinenin serbestçe ithal edilebilmesi, herhangi bir izne tabi olmadığı anlamına gelmez. Bazı makineler izin, gözetim, kayıt, uygunluk veya ürün güvenliği denetimine tabi olabilir.

Siparişten önce aşağıdakiler kontrol edilmelidir:

  • İthalat Rejimi Kararı
  • İthalat tebliğleri
  • Ürün Güvenliği ve Denetimi tebliğleri
  • Gözetim uygulamaları
  • Korunma önlemleri
  • Anti-damping düzenlemeleri
  • İlave gümrük vergileri
  • Kullanılmış eşya ithalatına ilişkin düzenlemeler

Ticaret Bakanlığı, yürürlükteki ithalat rejimi ve tebliğleri İthalat Mevzuatı bölümünde yayımlamaktadır.

3. Ürün Güvenliği ve İthalatçının Sorumluluğu

İthalatçı, piyasaya sunduğu makinenin güvenli ve tabi olduğu teknik düzenlemelere uygun olmasından sorumludur. Çin’de üretilen bir makinenin üretici ülkede satılabiliyor olması, Türkiye’ye doğrudan ithal edilebileceği anlamına gelmez.

İthalatçı şu kontrolleri yapmalıdır:

  • Üretici ve ürün bilgilerinin doğruluğu
  • Makinenin teknik düzenlemelere uygunluğu
  • CE işaretinin usulüne uygun kullanılması
  • Uygunluk beyanının bulunması
  • Teknik belgelerin makineyle eşleşmesi
  • Güvenlik uyarılarının görünür olması
  • Türkçe kullanım bilgilerinin hazırlanması
  • Ürünün izlenebilirliğinin sağlanması

Güvensiz veya teknik düzenlemelere aykırı ürünlerin piyasaya sunulması; ürünün toplatılması, geri çağrılması, satışının yasaklanması ve idari yaptırımlar gibi sonuçlara neden olabilir. Türkiye’de tespit edilen güvensiz ürünlere ilişkin duyurular GÜBİS üzerinden yayımlanmaktadır.

4. CE İşareti ve Teknik Uygunluk Belgeleri

İthal edilecek makine ilgili teknik düzenlemelerin kapsamındaysa CE işareti taşıması gerekebilir. Ancak makinenin üzerinde CE logosu bulunması tek başına yeterli değildir.

İthalatçı aşağıdaki belgeleri kontrol etmelidir:

  • Uygunluk beyanı
  • Teknik dosya
  • Risk değerlendirmesi
  • Test raporları
  • Kullanılan standartların listesi
  • Makine etiketi
  • Marka, model ve seri numarası
  • Üretici veya yetkili temsilci bilgileri
  • Türkçe kullanım ve güvenlik talimatları

Uygunluk beyanındaki üretici, model ve teknik özelliklerin ithal edilen makineyle aynı olması gerekir. Başka bir modele ait veya doğrulanamayan belgeler gümrük ve ürün güvenliği denetimlerinde sorun oluşturabilir.

Elektrik kullanan makineler; yapısına göre makine güvenliği düzenlemelerinin yanında elektriksel güvenlik, elektromanyetik uyumluluk, basınçlı ekipman veya patlayıcı ortam gibi farklı teknik düzenlemelerin kapsamına da girebilir.

5. TAREKS Ürün Güvenliği Denetimi

Bazı makineler ithalat aşamasında TAREKS üzerinden ürün güvenliği denetimine tabi tutulabilir. TAREKS başvurusunda sistem tarafından risk değerlendirmesi yapılır ve ürün belge veya fiziki kontrole yönlendirilebilir.

Başvuruda talep edilebilecek belgeler arasında şunlar yer alabilir:

  • Uygunluk beyanı
  • Test raporları
  • Teknik dosya
  • Ürün ve etiket fotoğrafları
  • Fatura
  • Çeki listesi
  • Taşıma belgesi
  • Türkçe kullanım kılavuzu
  • Üretici bilgileri
  • Yetkili kuruluş belgeleri

Denetim sonucunda oluşturulan TAREKS referans numarası gümrük beyannamesinde kullanılır. Hangi makinelerin denetime tabi olduğu, ilgili yılın Ürün Güvenliği ve Denetimi tebliğlerine ve GTİP koduna göre belirlenir.

Ürünlerin teknik mevzuatı ve zorunlu belgeleri hakkında Ticarette Teknik Engeller Bilgi Sistemi üzerinden de bilgi alınabilir.

6. Türkçe Kullanım Kılavuzu ve Güvenlik Bilgileri

Türkiye’de piyasaya sunulan makineler için gerekli kullanım, kurulum, bakım ve güvenlik bilgilerinin Türkçe sunulması gerekir.

Türkçe kılavuzda şu bilgilere yer verilmelidir:

  • Kurulum talimatları
  • Elektrik bağlantı bilgileri
  • Güvenli kullanım şartları
  • Yasaklanan kullanım biçimleri
  • Acil durdurma prosedürü
  • Bakım ve kontrol periyotları
  • Koruyucu ekipman bilgileri
  • Muhtemel riskler
  • Arıza giderme talimatları
  • Yedek parça bilgileri
  • Üretici ve ithalatçı iletişim bilgileri

Makinenin kullanım kılavuzu yalnızca kelimesi kelimesine çevrilmemeli; teknik ifadeler alanında uzman kişiler tarafından kontrol edilmelidir.

7. Etiketleme ve İzlenebilirlik

İthalatçının ticari unvanı veya markası ile iletişim bilgilerinin ürün, ambalaj veya ürüne eşlik eden belgeler üzerinde bulunması gerekebilir.

Makine etiketi üzerinde genellikle şu bilgiler yer alır:

  • Üretici unvanı ve adresi
  • İthalatçı bilgileri
  • Makinenin adı
  • Marka ve model
  • Seri numarası
  • Üretim yılı
  • Elektrik değerleri
  • Kapasite bilgileri
  • Gerekliyse CE işareti
  • İlgili güvenlik uyarıları

Etiketin dayanıklı, okunabilir ve kolayca silinmeyecek şekilde hazırlanması önemlidir.

8. Gümrük Beyannamesi ve Doğru Beyan

Makinenin Türkiye’ye girişinde elektronik gümrük beyannamesi düzenlenir. Beyanda yer alan bilgilerin ticari ve teknik belgelerle uyumlu olması gerekir.

Beyannamede özellikle şu unsurlar doğru bildirilmelidir:

  • GTİP kodu
  • Eşyanın ayrıntılı tanımı
  • Marka ve model
  • Menşe ülkesi
  • Sevk ülkesi
  • Ürün miktarı
  • Gümrük kıymeti
  • Teslim şekli
  • Navlun ve sigorta giderleri
  • İzin ve uygunluk belgeleri

Eksik veya yanlış beyan; ek vergi tahakkuku, gecikme faizi, para cezası veya daha ağır hukuki sonuçlara yol açabilir.

9. Vergi ve Diğer Mali Yükümlülükler

Çin’den makine ithalatında ödenecek vergiler tek bir kalemden oluşmaz. GTİP koduna ve güncel mevzuata göre aşağıdaki mali yükümlülükler doğabilir:

  • Gümrük vergisi
  • Katma Değer Vergisi
  • İlave gümrük vergisi
  • Anti-damping vergisi
  • Ek mali yükümlülük
  • Gözetim kaynaklı vergisel etkiler
  • Damga vergisi ve diğer işlem giderleri
  • TAREKS veya uygunluk denetimi ücretleri

Vergi hesabında yalnızca makinenin satın alma fiyatı dikkate alınmaz. Teslim şekline göre navlun, sigorta ve gümrük kıymetine eklenmesi gereken diğer giderler de hesaba katılabilir.

10. İkinci El Makine İthalatı

İkinci el, kullanılmış veya yenileştirilmiş makinelerin ithalatı yeni makinelere göre daha farklı şartlara tabi olabilir. Bazı kullanılmış makineler serbestçe ithal edilebilirken bazıları izin veya uygunluk değerlendirmesi gerektirebilir.

İkinci el makine satın almadan önce şunlar doğrulanmalıdır:

  • Üretim yılı
  • Marka, model ve seri numarası
  • Makinenin mevcut durumu
  • Çalışma süresi
  • Bakım geçmişi
  • Revizyon bilgileri
  • Kullanılmış makine ithalat izni gerekip gerekmediği
  • Teknik düzenlemelere uygunluğu
  • Güvenlik ekipmanlarının eksiksizliği

Makinenin faturada “new” olarak gösterilmesi, ürünün fiilen kullanılmış olduğu gerçeğini değiştirmez. Yanlış beyan ciddi gümrük sorunlarına neden olabilir.

11. Marka, Patent ve Yazılım Hakları

İthal edilen makine başka bir firmaya ait marka, patent, tasarım veya yazılım haklarını ihlal etmemelidir. Taklit marka taşıyan veya lisanssız yazılım içeren makineler gümrükte durdurulabilir.

Özellikle üretici olmayan aracı firmalardan alım yapılırken marka kullanım yetkisi, yazılım lisansları ve üretim belgeleri kontrol edilmelidir.

12. Satış Sonrası Hizmet ve Garanti Sorumluluğu

Makinenin Türkiye’de satılması veya üçüncü kişilerin kullanımına sunulması hâlinde ithalatçının sorumluluğu gümrük işlemiyle sona ermez.

İthalatçı aşağıdaki konuları planlamalıdır:

  • Kurulum ve devreye alma
  • Teknik servis
  • Garanti koşulları
  • Yedek parça temini
  • Periyodik bakım
  • Operatör eğitimi
  • Güvenlik kontrolleri
  • Arıza durumunda müdahale
  • Ürün geri çağırma süreci

Makinede güvenlik riski tespit edilmesi durumunda yetkili kurumlarla iş birliği yapılması ve gerekli düzeltici önlemlerin alınması gerekebilir.

Sipariş Öncesi 13 Adımlık Kontrol Listesi

Sipariş vermeden önce şu adımlar tamamlanmalıdır:

  1. Makinenin teknik özelliklerini ayrıntılı olarak alın.
  2. GTİP kodunu doğrulayın.
  3. Güncel vergi ve gözetim koşullarını hesaplayın.
  4. İthalat izni gerekip gerekmediğini kontrol edin.
  5. TAREKS kapsamını araştırın.
  6. CE ve uygunluk belgelerini doğrulayın.
  7. Türkçe kullanım kılavuzunu hazırlayın.
  8. Üretici ve tedarikçi firmayı araştırın.
  9. Yükleme öncesi kalite kontrol yaptırın.
  10. Makine etiketi ve seri numarasını kontrol edin.
  11. Nakliye ve sigorta koşullarını belirleyin.
  12. Kurulum, servis ve yedek parça şartlarını sözleşmeye yazın.
  13. Gümrük müşavirinden ürün bazında yazılı değerlendirme alın.

Sonuç

Çin’den makine ithalatında doğru üreticiyi bulmak kadar ürünün teknik ve yasal gerekliliklere uygunluğunu önceden araştırmak da önemlidir. Belgelerin ürün Türkiye’ye geldikten sonra tamamlanmaya çalışılması; gümrükte bekleme, ardiye, ek test ve geri gönderme gibi maliyetler doğurabilir.

Leosan Shop Tedarik Desteği

Leosan Shop; Çin’de üretici araştırması, teklif karşılaştırması, ürün doğrulama, kalite kontrol, yükleme takibi ve lojistik organizasyonu gibi aşamalarda işletmelere profesyonel tedarik desteği sunar.

Doğru ürün, doğrulanmış üretici ve önceden planlanmış ithalat süreciyle Çin’den makine tedariki daha güvenli ve yönetilebilir hâle gelir.